In 2018 hebben we helaas veel te vroeg afscheid moeten nemen van Robert de Vaan, onder collega’s en studenten een geliefde CMD-docent. Ter ere van Robert is datzelfde jaar ‘De Vaan’ tot stand gekomen, een afstudeerprijs waar alle afstudeerders evenveel kans op maken en die wordt beoordeeld op criteria die zijn bepaald in samenspraak met Robert. Op deze manier blijft Robert in gedachten betrokken bij het werk van studenten met wie hij altijd met zoveel plezier en toewijding heeft samengewerkt.

Een onafhankelijke jury beoordeelt de genomineerde afstudeerwerken dan ook op de volgende jurycriteria:

1. Verbindend
Het werk kwam tot stand door actieve samenwerking met partners buiten de opleiding (maatschappelijke organisaties, kunstinstellingen, kennisinstituten, etc.).

2. Experimenteel
Het werk getuigt van een experimentele, eigenzinnige aanpak, waaruit een authentieke visie op ontwerp spreekt.

3. Zichtbaar
Het werk is gepresenteerd op fora buiten de opleiding, zowel online als offline.

De jury wil beginnen met het hartelijk feliciteren van alle afgestudeerde CMD-studenten met het behalen van hun diploma.

Voor het achtste jaar op rij wordt dit jaar de deVaan afstudeerprijs uitgereikt. Alle afgestudeerden van de opleiding Communication & Multimedia Design (CMD) in 's-Hertogenbosch kwamen automatisch in aanmerking voor deze prijs, die in 2018 in het leven is geroepen ter nagedachtenis aan collega Robert de Vaan.

De criteria voor het winnen van de deVaan, die door Robert zelf zijn opgesteld, zijn experimenteel, verbindend en naar buiten gericht. Met deze criteria duidelijk in beeld hebben alle leden van de jury kennis genomen van de genomineerde werken alvorens samen tot een eenduidige uitspraak te komen voor de winnaar van de deVaan 2025.

deVaan is een onafhankelijke afstudeerprijs die losstaat van cijfers of eindbeoordelingen. Studenten maken kans op de prijs door de manier waarop zij zich onderscheiden binnen de criteria die Robert zelf mede heeft opgesteld.

Met deze criteria voor ogen hebben alle leden van de jury kennisgenomen van de genomineerde werken, waarna zij gezamenlijk tot een uitspraak kwamen over de winnaar van de deVaan 2026.

Samenstelling van de jury 2026

Ook dit jaar bestond de jury uit een mix van vertrouwde gezichten vanuit CMD, het werkveld en eerdere winnaars van de deVaan. Net als ieder jaar maakte Marian van Cleef, de vrouw van Robert de Vaan, deel uit van de jury. Met haar kennis, herinneringen en ervaring levert zij een waardevolle bijdrage aan de voortzetting van Roberts gedachtegoed.

Vanuit CMD namen Camiela Warringa, Pleun Wilting en Derk Reneman deel aan de jurering. Het werkveld werd vertegenwoordigd door Bram Relouw (Kunstloc Brabant) en Brenda Renssen (Ontwerpbureau Renssen). Daarnaast sloot Lieke Kaspers, winnaar van de deVaan 2025, aan als vertegenwoordiger van een nieuwe generatie ontwerpers.

Genomineerden

Dit jaar zijn er vijf afstudeerders genomineerd voor de deVaan 2026. Hieronder worden zij, in willekeurige volgorde, met trots genoemd. Bij ieder project is een samenvatting opgenomen van de overwegingen van de jury.

Lieke Kaspers – Arveta

Lieke's project rondom biobased papier en de mogelijkheden ervan in de ontwerppraktijk wist de jury te overtuigen door haar zorgvuldige afwerking, doordachte visuele presentatie en het duidelijk voelbare vakmanschap. De thematiek, gericht op duurzaamheid en het inspireren van een nieuwe generatie ontwerpers, werd actueel en urgent bevonden. Haar werk toont lef door tegen de digitale stroom in te werken, in een tijd waarin digitale middelen domineren en aandacht voor papier steeds zeldzamer wordt. De jury waardeert daarnaast de betrokkenheid van externe partijen en de oprechte ambitie om het project verder door te ontwikkelen.

Jia Hao Zhang – Under Two Moons

Met Under Two Moons onderzoekt Jia Hao op persoonlijke wijze de relatie tussen culturele identiteit, erfgoed en gemeenschap. Vanaf het eerste moment voelde de jury hoeveel betrokkenheid en passie in het project zijn gelegd. Zijn eigen achtergrond vormt niet alleen het vertrekpunt van het ontwerp, maar komt ook terug in de vormgeving, de gekozen middelen en de manier waarop hij verbinding zoekt met zijn doelgroep. Juist die combinatie van inhoud, vorm en persoonlijke motivatie maakt het werk authentiek en eigenzinnig. Daarnaast viel de jury op hoe actief Jia Hao gedurende zijn proces naar buiten trad. Hij werkte samen met onder andere 101Space Rotterdam, Young Asian Platform, verschillende studentennetwerken en het Wereldmuseum. Activiteiten zoals de dumplingworkshop en de gelukskoekjes werden door de jury genoemd als sterke voorbeelden van creatieve en cultureel passende interventies die naadloos aansloten bij het onderwerp. De jury ziet in Jia Hao een ontwerper met een duidelijke eigen handtekening en een sterk vermogen om gemeenschappen rondom een thema samen te brengen

Ester Duyvesteijn – Wearthy Fashion Guide

De jury waardeert de manier waarop Ester haar onderzoek letterlijk de straat op bracht. Door haar kritische kledingontwerpen zelf te dragen en hiermee het gesprek aan te gaan met voorbijgangers, wist ze op een eigenzinnige manier maatschappelijke discussies los te maken én tegelijkertijd waardevolle inzichten voor haar project op te halen. Daarmee laat zij zien hoe ontwerp niet alleen een eindresultaat is, maar ook een middel kan zijn om verbinding te creëren en nieuwe perspectieven te verzamelen.

Voor de jury schuilt de kracht van Ester dan ook vooral in haar ontwerpaanpak. De combinatie van activisme, onderzoek en ontwerp maakt haar werkwijze onderscheidend en experimenteel. Door haar overtuigingen zichtbaar te maken en actief het gesprek aan te gaan met mensen buiten haar directe omgeving, liet zij zien hoe ontwerp ingezet kan worden om maatschappelijke thema’s bespreekbaar te maken en nieuwe inzichten te verzamelen.

Evelien Denneman – Weapon of Choice

Met Weapon of Choice ontwikkelde Evelien een speelse en uitnodigende manier waarop jongeren samen moeilijke keuzes bespreekbaar kunnen maken. De jury was onder de indruk van de professionaliteit waarmee het project is uitgewerkt. Van de handgetekende illustraties en de graphic novel tot de fysieke spelonderdelen: ieder onderdeel draagt bij aan een samenhangende ervaring waarin haar persoonlijke ontwerpstijl duidelijk herkenbaar aanwezig is.

Daarnaast waardeerde de jury hoe intensief Evelien gedurende het volledige ontwerpproces samenwerkte met jongeren, zowel binnen als buiten het International Drawing Centre. Door haar doelgroep actief te betrekken wist zij een ontwerp te creëren dat sterk aansluit bij hun leefwereld en behoeften. Wat daarbij extra opviel, was het plezier dat uit het werk spreekt. De energie, speelsheid en liefde voor het maken zijn in elk onderdeel voelbaar en geven het project een sterk eigen karakter.

Iris van Gelder – Unseen

Met Unseen richt Iris zich op een maatschappelijk vraagstuk dat veel vrouwen dagelijks ervaren, maar dat voor anderen vaak onzichtbaar blijft. De jury waardeert de manier waarop zij dit complexe onderwerp wist te vertalen naar een directe en invoelbare ervaring. Juist de eenvoud van de uiteindelijke ontwerpoplossing maakt het project volgens de jury krachtig; bezoekers krijgen niet alleen informatie, maar worden uitgenodigd om het onderwerp daadwerkelijk te ervaren en erop te reflecteren.

Daarnaast was de jury onder de indruk van de experimentele manier waarop Iris te werk is gegaan. Gedurende haar proces onderzocht zij verschillende invalshoeken, media en vormen voordat zij tot haar uiteindelijke concept kwam. Daarbij zocht zij actief diverse perspectieven op door samen te werken met mannen en vrouwen, slachtoffers van femicide, de politie en onderzoeksinstituut Caradt. Deze combinatie van onderzoek, experiment en empathie resulteerde in een ontwerp dat zowel zorgvuldig onderbouwd als artistiek overtuigend is uitgewerkt.

Marieke van Beurden – Jouw Superkracht Werkt

Met Jouw Superkracht Werkt weet Marieke een actueel maatschappelijk vraagstuk te vertalen naar een toegankelijke en direct toepasbare gebruikerservaring. De jury ziet in haar project een sterk en zorgvuldig uitgewerkt ontwerp. De installatie zou volgens meerdere juryleden vrijwel direct ingezet kunnen worden op studie- en beroepenmarkten. Tegelijkertijd biedt het concept mogelijkheden om breder toegepast te worden binnen andere opleidingen en sectoren.

Daarnaast waardeerde de jury de nauwe samenwerking met verschillende stakeholders tijdens het ontwerpproces. Door voortdurend af te stemmen met professionals uit het werkveld wist Marieke een praktisch en realistisch ontwerp neer te zetten dat aansluit bij een actueel maatschappelijk vraagstuk.

Overweging en keuze

Het kiezen van de winnaar van deVaan vraagt ieder jaar om een zorgvuldige afweging tussen de drie jurycriteria: experimenteel, verbindend en naar buiten gericht. Ook dit jaar besprak de jury uiteenlopende projecten, ieder met een eigen aanpak, maatschappelijke relevantie en visie op de rol van ontwerp.

Hoewel verschillende projecten hoog werden gewaardeerd en ieder op hun eigen manier aansloten bij de waarden van deVaan, kwam tijdens de bespreking één project steeds opnieuw naar voren. De jury zag hierin een ontwerp dat een complex maatschappelijk vraagstuk op een toegankelijke en ervaarbare manier weet te benaderen, zonder daarbij aan diepgang te verliezen.

Winnaar van deVaan 2026: Iris van Gelder

Met Unseen laat Iris zien hoe ontwerp kan bijdragen aan bewustwording en begrip rondom een vraagstuk dat voor veel mensen buiten hun directe belevingswereld ligt. De jury waardeert de manier waarop zij een ingewikkeld onderwerp wist terug te brengen tot een ervaring die direct voelbaar en invoelbaar wordt. Juist de eenvoud van de uiteindelijke interventie werd daarbij als een grote kracht gezien.

Daarnaast was de jury onder de indruk van de experimentele houding waarmee Iris haar ontwerpproces heeft vormgegeven. Gedurende het traject onderzocht zij verschillende media, invalshoeken en vormen om haar onderwerp toegankelijk en beleefbaar te maken. Daarbij zocht zij actief samenwerking met uiteenlopende betrokkenen en deskundigen, waardoor onderzoek, empathie en ontwerp op natuurlijke wijze samenkwamen.

Voor de jury onderscheidt Unseen zich door de manier waarop de drie criteria van de deVaan elkaar versterken. Het project laat zien hoe ontwerp niet alleen kan informeren, maar mensen ook kan uitnodigen om vanuit een ander perspectief naar een maatschappelijk vraagstuk te kijken.

De jury hoopt dat deVaan en het bijbehorende prijzengeld Iris helpen om Unseen verder te ontwikkelen en onder de aandacht te brengen van een breder publiek. Volgens de jury heeft het project alles in zich om ook binnen maatschappelijke organisaties, het sociale domein en andere professionele contexten van betekenis te zijn. Juist doordat het ontwerp complexe en vaak lastig bespreekbare ervaringen op een toegankelijke en invoelbare manier zichtbaar maakt, ziet de jury veel potentie voor verdere toepassing en doorontwikkeling.

Dank

De jury feliciteert alle genomineerden met hun nominatie voor deVaan 2026, en in het bijzonder Iris van Gelder als winnaar van deze editie.

Net als ieder jaar is er naast de eer van het winnen van deVaan ook een geldbedrag verbonden aan de prijs. Dankzij de gezamenlijke bijdragen van Avans Hogeschool, Buro KEET, We Are Social Rebels, iO Digital en Zagerij Straathof ontvangt de winnaar dit jaar een bedrag van €1250.

Met hun bijdrage investeren deze organisaties in de volgende generatie ontwerpers en geven zij de winnaar een extra steuntje in de rug bij het verder ontwikkelen van diens carrière, project of professionele ambities.

De jury wil Avans Hogeschool, Buro KEET, We Are Social Rebels, iO Digital en Zagerij Straathof hartelijk bedanken voor hun betrokkenheid, hun vertrouwen in jong creatief talent en hun bijdrage aan het mogelijk maken van deVaan.